Το αερόστατο

(Το αερόστατο)

Το κλάμα ενός παιδιού,
είναι που μεταβάλλει 
την ήρεμη απογευματινή 
δομή της συνοικίας.
Κάπου μακριά
έχει ανάψει μια φωτιά
και καίει άγνωστες ψυχές 
από το περιθώριο της πρώτης 
μέρας της δημιουργίας.

Δύο αιώνες φαντασίας
δεν κατάφεραν αγγίξουνε τις κορυφογραμμές
των ξακουστών Αγράφων.
Υπάρχουν άνθρωποι εκεί
που θέλουνε να ζουν ακόμα στις σπηλιές,
που θέλουνε αν επικοινωνούν με το ταμ – ταμ,
που θέλουν να πιστεύουνε στα ζώα.

Κάπου στην δύση ο τίμιος Ιάκωβος
το μέλλον αφουγκράζεται και κλαίει.
Τα χρόνια που θα 'θρουν 
θα ειν' δασύτριχα.
Οι αποφάσεις λείφθηκαν
σε έναν απ' τους μπλε ουρανοξύστες.

Δεν ντρέπομαι που 'χω μια άποψη κι εγώ.
Ντρέπομαι που μιλούν
μόνο αυτοί που δεν ακούνε.

Γιαυτό και συνεχίζει να δημιουργεί
και να δοξάζεται
η ξακουστή Μαφία.
Γιαυτό το αερόστατο 
πετά στο βάθος του ορίζοντα,
γιαυτό δεν πλησιάζει.

Απόστολος Βεργής

Αριστοκρατικό απόγευμα

(Αριστοκρατικό απόγευμα)

Έλλειψη λογικής, σταγόνες σε φυγόκεντρες πορείες.
Ειν' άνετη η πολυθρόνα.
Δυο περιστέρια κάνουν έρωτα στον ουρανό,
δυο περιστέρια δεν καταλαβαίνουν τον πολιτισμό
όπως εμείς οι άνθρωποι της πόλης.

Τούτες τις ώρες δεν υπάρχει λογική
που δεν σκοτώνει.
Όμως υπάρχουνε ψυγεία κόκα – κόλα,
υπάρχουν και υποκριτές 
που συνεχίζουν να αρνούνται τρεις φορές.

Η ποίηση σκοτώνει την ανία.
Δεκαοκτώ πιλότοι έχουν σκοτωθεί
ψάχνοντας το τι βρίσκεται
πέρα από την δύση.
Η μέρα φεύγει,  η άνοιξη λατρεύει την βροχή.
Η ύπαρξη δαιμόνων δεν είναι 
αποκλειστική ευθύνη του Θεού.
Ο στρατιώτες στα στρατόπεδα
ασκούνται με ομπρέλες.

Το μεσημέρι άνοιξα τη ντουλάπα μου
και το απόγευμα σταμάτησα
για λίγο τη ζωή μου.
Περιφέρομαι ως άπιστος προφήτης,
δεν ξέρω πλέον τι να πω.
Άλλοι ψάχνουν ακόμη για τα κόκκινα φεγγάρια
- δεν έχω όρεξη να τους ακολουθώ.
Απόστολος Βεργής

ΟΧΛΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΌΧΛΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

Tις περισσότερες φορές αυτοί όπου ακολουθούν ηγέτες, δεν τους ακολουθούν γιατί ανακαλύπτουν στα λόγια τους σημαντικές ιδέες, αλλά γιατί αναμένουν από αυτούς μια μεσολάβηση, για ν' αποκτήσουνε οι ίδιοι πιο άνετη ζωή, για ν' αποκτήσουν εξουσία (ακόμη και με τρόπους που αδικούν άλλους ανθρώπους). Γιαυτό και συνηθίζεται (εντός της ιστορίας) "πιστοί", να αλλάζουνε την πίστη τους ταχύτατα, προδοσίες να συνοδεύονται με χρηστικά και τυχοδιωκτικά επιχειρήματα, κι η ιστορία προχωράει. Ο Ιησούς ο Ναζωραίος είπε σ' αυτούς που έτρεξαν ξωπίσω του μετά το θαύμα του πολλαπλασιασμού των ιχθύων και των άρτων, και τον χορτασμό ενός πλήθους ανθρώπων : "Αμην αμήν λέγω υμίν, ζητείτε με ουχ είδατε σημεία, αλλά ότι εφάγατε εκ των άρτων και εχορτάσθητε...". Δηλαδή: με ακολουθείτε προσδοκώντας υλικό χορτασμό και όχι για την ουσία της διδασκαλίας - τεράστια και διαχρονική αλήθεια, που μας ακολουθεί ως και την σήμερον ημέρα. Οι αρνήσεις και οι προδοσίες είναι παράγωγα αυτής της διαδικασίας, και ο λαϊκισμός αποτελεί μια παγίωση τρόπων παροδικής προσελκύσεως ακολούθων. Οι άνθρωποι σήμερα αλλάζουν ιδέες, ακριβώς όπως αλλάζουν σούπερ μάρκετ (τρέχοντας όπου υπάρχουν οι φθηνότερες τιμές). Οι λαϊκιστές αυτό το ξέρουν από πριν - το ξέρουν και έχουν έτοιμους τους ελιγμούς που πρέπει να κάνουν, για να αντιμετωπίσουν την φυγή μερίδας ακολούθων, για να μην χάνουνε την εξουσία που κατέχουν. Ξέρουν ότι θα συγκρουστούν, ξέρουν και πως το τέλος τους μπορεί και να μην είν' ότι το πιο καλό. Αυτά τα ξέρουν και οι ιδεολόγοι: αυτή είναι η εσωτερική τους τραγωδία, είναι η γνώση μιας προκαθορισμένης πορείας την οποία αναπόφευκτα ακολουθούν (συνήθως μένοντας στο τέλος μόνοι). Ο όχλος: η απαίδευτη μάζα, και το δομημένο (χαμηλής ποιότητας) φαντασιακό που περιέχει, είν' δηλητήρια που διανέμονται αφειδώς και διαχρονικά μέσα στις κοινωνίες. Απέναντι θα βρίσκονται πάντοτε οι γνώσεις κι ο πραγματικός πολιτισμός. Θέλει πολλή δουλειά για να αποκτηθούν αυτά τα δύο αγαθά, θέλει υπομονή και χρόνο. Πρέπει το Εγώ κάθε κοινωνικού υποκειμένου, να αποκτήσει θέληση για αυτοκριτική, και θέληση για διαφοροποίηση από το στατικό, απ' ότι λειτουργεί χαϊδεύοντας αυτιά, για διαφοροποίηση απ' ότι αυτοδιαψεύδεται σχεδόν αμέσως.

Απόστολος Βεργής 

Από το άτομο στο σύνολο

Από το άτομο στο σύνολο

Απορρίπτοντας την μαζοποίηση, βρισκόμαστε και πάλι στην αρχή. Έχουμε όμως (σαν εφόδιο) αρκετά δεδομένα, από τις εμπειρίες μας, για να τα αναλύσουμε, προτού περάσουμε στις νέες μας δημιουργίες. Η δημιουργία και η λειτουργία των μαζών, παράγουν τα ερωτήματα: Με ποιους; Μαζί με ποιους δημιουργούμε; Σε ποιους απευθυνόμαστε; Υπάρχει κατανόηση; Μήπως τον πρώτο ρόλο παίρνει (τελικά) στις καθημερινές μας λειτουργίες, η υποκρισία; Η εμπειρία δείχνει πως καταλήγουμε σε μαζοποιήσεις, λόγω της επανάληψης λειτουργιών που έχουν αποτύχει· κυριαρχούν οι "πιο ίσοι", οι άνθρωποι διακρίνονται σε "δικούς μας" και "με τους άλλους"... Οι ανισότητες κυριαρχούν στις κοινωνίες, οι κρίσεις πάνε κι έρχονται, δημιουργώντας φαύλους κύκλους. Πώς μπορεί απ' τους ανθρώπους των προσωπικών, καθημερινών, προβλημάτων, να πάμε στους σοφούς δημιουργούς; Η ελεύθερη παιδεία ειν' ένας αγωγός, που μπορεί να φέρνει διαρκώς στην επιφάνεια την σκέψη. . Η ελεύθερη παιδεία και η αυτογνωσία: η γνώση από τον καθένα μας, των εσωτερικών του των πληγών - των αδυναμιών του, δημιουργούνε βήματα προς τα εμπρός.

Το να πάει κανείς από το άτομο στο σύνολο, γίνεται: όντας κυρίαρχος ή ακόλουθος. Γίνεται όμως και με την γνώση ότι: πηγαίνοντας στο σύνολο, δεν υπάρχει περίπτωση, να μην παραχωρούμε κάτι από Εγώ, ούτε και να δημιουργούμε: κάδους εναποθέσεως των προσωπικών μας ενοχών στα πρόσωπα κάποιων ανθρώπων (συνήθως στα πρόσωπα των λεγόμενων: κοινωνικών αποβλήτων).

Οι κοινωνίες συνηθίζουν να στήνουν τις ηθικές τους ακουμπώντας πάνω σε τέτοιους κάδους: Παντού και πάντα, βρίσκονται και βρισκόταν, από τις μάζες, άτομα για να περιθωριοποιηθούν, να εξοστρακιστούν, να κουβαλήσουν ενοχές (βλέπε: δαιμονισμένοι, Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, γύφτοι κ.τ.λ.). Αυτό, δυστυχώς, δεν είναι κάτι νέο. Θα ωριμάσουμε (ως ανθρώπινο γένος) μονάχα αν ξεπεράσουμε τον φόβο ότι είμαστε ανύπαρκτοι - τότε θα αυτοπροσδιοριστούμε, θα επανεκκινήσουμε· θα επανεκκινήσουμε προς την επόμενη διάσταση του κόσμου μας, για ν' ανατρέψουμε τις συμφορές μας, για ν' ανατρέψουμε το καθεστώς ετούτου του Μεσαίωνα που ζούμε.

Από το βιβλίο: Ως χρόνος απέναντι στον χρόνο

Απόστολος Βεργής

Ο πειρασμός που δεν θα ξεπεράσω

(Ο πειρασμός που δεν θα ξεπεράσω)

Ανάμεσα στα σύννεφα
εκείνη περπατάει σαν σταγόνα.
Την βλέπω,
τα μάτια έχοντας κλειστά.

Παν' τρία χρόνια από τότε.
Την σιωπή θ' ακολουθήσει μια βροχή,
όπως εκείνης της βραδιάς
που σήμανε το τέλος.

“Βρίσκονται πάντα αφορμές...”, μου είχε πει...
Κι ίσως να είναι σήμερα 
της κρίσεως η μέρα,
κι ίσως είν' στον τοίχο οι σκιές
τα νέα μονοπάτια.

Πάλεψα με το είναι μου
στην Μεσοποταμία,
θεώρησα την μοναξιά
σαν εργαλείο.

Αργότερα τα δάκρυα, 
έλεος και αγάπη
θα ζητήσουν.
Θα γίνει η επιστροφή
ένας ακόμη πειρασμός
που δεν θα ξεπεράσω.

Απόστολος Βεργής

ΦΩΣ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ

• H διαλεκτική είναι μια ζωντανή διαδικασία, που υπάρχει για να δοκιμάζονται τα πάντα εις την βάσανό της. Όσες φορές, ως άνθρωποι, σταματήσαμε να συζητάμε, παραγωγή μας έγινε η στασιμότητα (βλέπε: Μεσαίωνας, Τρίτο Ράιχ, κ.τ.λ.). Η διαλεκτική είναι ένα δώρο του αρχαιοελληνικού πολιτισμού στην ανθρωπότητα. Οι έννοιες: γνώμη, θέση, άποψη, επιχείρημα, πειθώ, συμπέρασμα κ.τ.λ., ήλθαν στο φως από αυτή την διαδικασία. Στην διαλεκτική, τα πάντα έρχονται στο φως. Το φως ειν' το πεδίο όπου κατατίθενται, για να δοκιμαστούν, τα πάντα. Από την άλλη, το σκοτάδι λειτουργεί διττά: είτε κρύβοντας την αντίθεση και παγιώνοντας την θέση ως θεσμό, είτε αποτελώντας καταφύγιο για απορρίψεις, όπου μπορούνε να συντηρηθούν (βλέπε: μυστικισμός, αλχημιστές, μάγοι. κ.τ.λ.).

Οι διαρκείς επιστροφές στα αρχέτυπα, αν δεν αποτελούν διαδικασίες αποκομίσεως καινούριων γνώσεων για τις ρίζες των υποκειμένων (μελέτη ιστορίας), αποτελούν απλώς ενατενίσεις, παροδικά χρήσιμες (ως συναντήσεις), όμως αντιπαραγωγικές αν γίνονται θεσμοί. Αντιπαραγωγικές διότι βάζουν σε λειτουργία ένστικτα συντηρήσεως, τέτοια όπου απαγορεύουνε την λήψη του μοντέρνου. Η ζωή προχωράει, η τεχνολογία θαυματουργεί, δημιουργείται παρελθόν πιο γρήγορα, και πλέον με το διαδίκτυο, τα πάντα έρχονται στο φως.

Πρέπει να επανεξετάσουμε τους ρόλους των αρχέτυπων. Οι παραδόσεις μας πρέπει να ρέουν, και να περιλαμβάνουν και στοιχεία πιο καινούρια (ρεμπέτικο τραγούδι κ.τ.λ). Και, φυσικά, τα συμπεράσματα πρέπει να επανεξετάζονται και ν' αναθεωρούνται. Διαφορετικά, η πάκτωση των κοινωνιών κι αυτισμός αυτών, θα είναι δύο καταστάσεις δεδομένες. Σε τέτοιες περιπτώσεις: "η Αλεξάνδρεια έχει χαθεί", μαζί της και οι έννοιες που ονομάζονται: δημιουργικότητα, ανάπτυξη, πρωτοπορία...

Ειν' δεδομένο ότι όσο ζούμε πρέπει και να σκεφτόμαστε (René Descartes ). Άραγε, τι πρέπει να σκεφτόμαστε; Και πώς οδηγούμαστε, κάθε φορά, σ' αυτό το τι; Η καθημερινότητα, με τις εσωτερικές της διαδικασίες κινητοποιεί την σκέψη. Επέκεινα υπάρχει και η έμπνευση. Η ιστορία εμπνέει, το ίδιο και η παράδοση. Δυο πράγματα καθιστούν την παράδοση παράγοντα δημιουργίας: η έμπνευση και η διδαχή. Δηλαδή, μαθαίνουμε και εμπνεόμαστε συγχρόνως. Απέναντί μας μπορεί να έχουμε ένα έργο τέχνης, ένα ποίημα ή μια εικόνα. Το δίπολο έμπνευση και διδαχή είναι ο θησαυρός της παραδόσεως. Η διδαχή δίνει στο υποκείμενο ασφάλεια, η έμπνευση γίνεται το εφαλτήριο της κινήσεως αυτού προς τα εμπρός. Τότε οι σκέψεις βρίσκουν τον δρόμο που τους πρέπει, τότε δεν κρύβονται ανάγκες και ιδέες· θεσμίζεται, δηλαδή, δημοκρατία, κι ο κόσμος δεν μπαίνει μόνο κάτω από το φως, αλλά εκπέμπει φως κι ο ίδιος.

Ο σημερινός μας πολιτισμός περνάει μία υπαρξιακή κρίση, παράλληλη με την οικονομικώ και ηθικώ τω τρόπω, κρίση των κοινωνιών μας. Φοβάμαι ότι εάν οι επιστροφές κάθε κοινωνίας εις το παρελθόν, γίνονται μονολιθικά και όχι κριτικά, θα οδηγηθούμε σε εκτροπές από μια ήρεμη πορεία προς τα μπρος, με μπόλικα πισωγυρίσματα, πολέμους, διώξεις και καταστροφές - δεν είναι τυχαίο ότι τα, ανά τον κόσμο, απολυταρχικά καθεστώτα, χαρακτηρίζονται από προγονολατρεία, ψευτο - μυστικισμό, εκμεταλλεύσεις όποιων παραδόσεων υπαρχουν...

Το ότι η κρίση βρίσκεται εδώ, αν γίνει κατανοητό, μπορεί και να μετατραπεί σε πλεονέκτημα. Μπορεί να κινητοποιήσει, δια της κριτικής μας σκέψεως, την λογική και την ανάλυση· σ' αυτή την περίπτωση, στην βάσανο της αναλύσεως θα μπουν τα πάντα (πρόσωπα, παράδοση, ιστορία κ.τ.λ.), και κάθε τι θα τοποθετηθεί εκεί όπου πρέπει. Όλα αυτά θα φωτιστούν από το φως του μέλλοντος, θα μεταμορφωθούν, και θα μας επιστρέψουν ως καινούριο.

Αυτή την φωτεινή διαδικασία πρέπει να την αναζητούμε διαρκώς. Η παράληψη αυτής της αναζητήσεως, αποτελεί ευθέως άνοιγμα της πόρτας μας σε μαύρους χρόνους, σε ένα νέον μηχανιστικό, αλλοτριωτικό, Μεσαίωνα, που πλησιάζει. Κι αυτό θα γίνει, αν δεν συναντηθούμε, αν δεν συζητήσουμε, αν δεν ανακαλύψουμε ότι το μέλλον (εν κατακλείδι) είναι αυτό που μας ενώνει, είναι αυτό που μας τραβά στο όνειρο, που μας τραβά στον χρόνο.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΡΓΗΣ